Volgens onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) gaat dat vaker mis dan veel gemeenten waarschijnlijk willen toegeven. De privacywaakhond schat dat er jaarlijks mogelijk zo’n half miljoen parkeerboetes onterecht worden uitgedeeld. Dat is geen marginaal foutpercentage meer, maar eerder een complete productiefout op wielen.

Slimme techniek, domme conclusies

Nederlandse gemeenten schrijven jaarlijks miljoenen parkeerboetes uit. Scanauto’s spelen daarin een steeds grotere rol. Die auto’s rijden rond met camera’s op het dak en controleren automatisch kentekens. Handig voor gemeenten, want menselijke controle kost geld en tijd. Maar precies daar begint volgens critici het probleem.

De software achter die systemen maakt namelijk gebruik van AI en automatische kentekenherkenning. In theorie efficiënt. In de praktijk blijkt het systeem soms wel héél enthousiast met bekeuren.

Sta je kort stil om te laden of lossen? Kans op een boete. Heb je een gehandicaptenkaart zichtbaar achter de voorruit liggen? Ook dat wordt niet altijd goed verwerkt, omdat zulke kaarten vaak niet gekoppeld zijn aan een kentekenregistratie. Voor een menselijke controleur is dat meestal direct zichtbaar. Voor een camera met haast blijkbaar wat ingewikkelder.

En eerlijk is eerlijk: een algoritme heeft nog nooit een wasmachine drie trappen omhoog gesjouwd terwijl iemand met alarmlichten aan “ik ben zó weg” roept.

Bezwaar maken blijkt halve dagtaak

Wat het extra frustrerend maakt, is dat veel automobilisten uiteindelijk wél gelijk krijgen zodra ze bezwaar indienen. Maar daar zit meteen de volgende hobbel: bezwaarprocedures zijn vaak traag, bureaucratisch en grotendeels geautomatiseerd.

Je krijgt niet zelden een standaardmail terug waar ongeveer evenveel menselijkheid in zit als in een parkeerautomaat uit 2004. Ondertussen moet de burger zelf bewijzen dat hij géén fout maakte. Foto’s uploaden, verklaringen schrijven, screenshots verzamelen — allemaal voor een boete die eigenlijk nooit verstuurd had mogen worden.

Vooral ouderen en mensen die minder digitaal vaardig zijn lopen daarbij tegen problemen aan. Veel gemeentelijke communicatie verloopt inmiddels volledig online. Prima zolang alles werkt, maar wie een account kwijt is, een wachtwoord vergeet of simpelweg niet dagelijks een gemeentelijke inbox controleert, kan een boete makkelijk missen. Inclusief verhogingen.

Daar wringt het behoorlijk. Want technologie zou het leven eenvoudiger moeten maken, niet veranderen in een administratieve hindernisbaan.

Gemeenten wijzen voorzichtig naar elkaar

De Autoriteit Persoonsgegevens vindt dat gemeenten veel kritischer moeten kijken naar hun handhaving. Niet alleen vertrouwen op AI, maar ook daadwerkelijk mensen laten controleren of systemen correct werken.

Dat klinkt logisch, maar in de praktijk lijkt efficiëntie vaak belangrijker geworden dan nuance. Hoe sneller gecontroleerd kan worden, hoe aantrekkelijker het systeem voor gemeenten wordt. Alleen ontstaat er dan wel een situatie waarbij een computer eerst straft en de burger daarna maar moet bewijzen dat de computer ongelijk had.

De Vereniging Nederlandse Gemeenten erkent ondertussen dat fouten met scanauto’s voorkomen. Gemeenten betalen onterechte boetes doorgaans terug wanneer bezwaren worden goedgekeurd. Maar hoeveel mensen uiteindelijk géén bezwaar maken terwijl ze wel gelijk zouden hebben? Daar bestaan nauwelijks harde cijfers over.

En dat maakt het ongemakkelijk. Want als een systeem structureel fouten maakt én een deel van de mensen simpelweg afhaakt bij bezwaarprocedures, ontstaat er vanzelf een verdienmodel waar niemand officieel voor verantwoordelijk lijkt.

Efficiëntie boven gezond verstand

Scanauto’s verdwijnen voorlopig niet uit het straatbeeld. Integendeel: gemeenten investeren juist verder in automatisering en digitale handhaving. Vanuit kostenperspectief begrijpelijk. Maar blind vertrouwen op techniek blijft riskant, zeker wanneer de gevolgen direct bij burgers terechtkomen.

Want een fout van een algoritme voelt voor gemeenten misschien als statistiek, maar voor automobilisten blijft het gewoon een rekening op de deurmat.

En met de snelheid waarmee sommige scanauto’s tegenwoordig bekeuren, lijkt het soms alsof je auto al fout geparkeerd staat voordat je überhaupt bent uitgestapt. Handig voor de gemeentekas. Minder handig voor iedereen die af en toe nog gewoon menselijk gedrag vertoont.

Bron: voor Renaultforum herschreven op basis van berichtgeving van de Autoriteit Persoonsgegevens, diverse gemeentelijke reacties en eerdere publicaties van onder meer het AD.

De Vereniging Auto Van De Zaak (VAVDZ) gaat de Wageningse hoogleraar recht en bestuur Bernd van der Meulen steunen in zijn zaak tegen de heffing van administratiekosten bij een bekeuring.

De vereniging noemt het ‘principieel onjuist’ dat naast de straf van een boete ook administratiekosten worden geheven. Een advocaat heeft zich nu bij het hof in Leeuwarden gemeld om de zaak van de professor actief als partij te ondersteunen.

OM kan megaclaim burgers verwachten

Advocaten staan intussen klaar om burgers bij te staan. Er is al door een jurist een standaardformulier op internet gezet, waarmee klagers geld terug kunnen vorderen.

Het ministerie van Justitie bevestigt dat de affaire geld kan gaan kosten, maar wil het definitieve oordeel van het gerechtshof afwachten alvorens concrete uitspraken te doen.

Bezwaarbrief: Download model bezwaarbrief administratiekosten bekeuring
Verwant nieuws : OM kan megaclaim burgers verwachten
Meer op NUzakelijk.nl

Het vonnis was nochtans duidelijk. Zo duidelijk zelfs, dat de overheid wel gelijk in hoger beroep is gegaan tegen de eerdere uitspraak. Dat lijkt ons niet echt in verhouding staan tot de 6 euro plus invorderingskosten wanneer dit een individuele zaak zou zijn. Daar zit toch meer achter, een precedent, jurisprudentie, wie het goed kan duiden mag het zeggen.

Wat zien we staan bij punt 14:
Aangaande een en ander overweegt de kantonrechter het volgende.

“Een boete is bedoeld als sanctie om een overtreder van een bepaling regelende het gedrag van een verkeersdeelnemer te prikkelen niet in herhaling te vervallen. Een dergelijke boete is geen tegenprestatie voor een door de overheid geleverde prestatie en evenmin een vorm van belastingheffing op bepaalde gedragingen om bij te dragen aan financiering van de algemene overheidstaken. Het is evenwel begrijpelijk dat de boete zo hoog wordt gesteld dat de daarmee gepaard gaande apparaatskosten gedekt worden, welke kosten meer zullen omvatten dan de kosten van registratie van overtreding bij het CJIB, het aanmaken van een boetebeschikking en de verzending daarvan. Tussen al deze kosten is ten principale geen verschil.”

En dan komt het:

“Door naast de boete, waarvan de hoogte zal zijn bepaald door het beoogde afschrikwekkend karakter in samenhang met de door de overheid bepaalde ernst van overtreding, adminstratiekosten te heffen, wordt de grens tussen boete als sanctie en boete als bijdrage in de algemene overheidskosten overschreden. De boete wordt in feite als belasting gepresenteerd, waarvan de perceptiekosten, anders dan bij de overige belastingen, ook nog eens in rekening worden gebracht.”

Tsja, en dat mag dus niet hé.

Hoogleraar Recht & Bestuur Bernd van der Meulen vond het onredelijk dat je tegen een door de overheid genomen beslissing geen beroep kunt aantekenen, en besloot bij een bekeuring van 99 euro + 6 euro administratiekosten, alleen de 99 euro bekeuring te betalen.

Hierop kwam als sanctie een verhoging met 24,75 euro, welke ook niet door professor Van Der Meulen voldaan werd. Vervolgens kwam er nog eens 61,88 verhoging, alles met als doel de 6 euro administratiekosten te betalen. Daarna kwam er een dwangbevel, en ziedaar, de deur die de gang naar de rechter had afgesloten ging op deze wijze alsnog open.

Voor de rechter betoogde hij vervolgens dat het onacceptabel is dat er tegen een besluit van de overheid niet geprocedeerd kan worden.
Eerder had hij ook al met succes de strijd tegen het niet in beroep kunnen gaan afgesloten, maar het openbaar ministerie trok zich van de uitspraak niets aan en bleef op oude voet doorgaan.

Ook ditmaal ging de rechter mee met het betoog, met als extra vermelding dat een burger niet voor straf hoeft te betalen. Volgens het vonnis moet de boete prikkelen om niet in herhaling te vallen, en dat is geen dienst waarvoor betaald moet worden. Feitelijk wordt de boete als belasting gepresenteerd, waarvan de perceptiekosten, anders dan bij de overige belastingen, ook nog eens in rekening worden gebracht.
De 6 euro hoeft nu niet betaald te worden, en daarmee dus ook de incassokosten niet.

Sinds de vorige uitspraak is er eigenlijk sprake geweest van stelselmatige misleiding van de burger door het opebaar ministerie. Daardoor kan het mogelijk zijn dat burgers met dit vonnis in de hand het geld kunnen terugvorderen. Justitie als rechtshandhaver moet zelf ook aan het recht voldoen.

Wat cijferinfo voor de bedragen die er mee gemoeid zijn :
– 2010: 11 miljoen boetes
– 2011: 9.7 miljoen boetes

Bronnen : nu.nl , ad.nl , autoblog.nl 1, autoblog.nl 2

spiegeltje vonnis:
Download eerste vonnis bmjvdmeulen vs justitie ic administratiekosten bij bekeuring
Download tweede vonnis bmjvdmeulen vs justitie ic administratiekosten bij bekeuring